Czym są usługi w chmurze i dlaczego firmy z nich korzystają?
Zacznij od rozdzielenia dwóch rzeczy, które często się mylą: modele usług w chmurze i sposoby ich wdrażania. Model mówi, ile zarządzania bierze na siebie dostawca. Wdrożenie mówi, gdzie fizycznie stoją serwery i kto ma do nich dostęp.
Zacznij od modelu, bo on najmocniej wpływa na to, ile pracy zostaje po Twojej stronie. W modelu IaaS, czyli infrastruktura jako usługa, dostawca daje Ci wyłącznie sprzęt: zewnętrzne serwery i zabezpieczenia. Oprogramowanie, aplikacje i sterowniki zapewniasz samodzielnie.
PaaS, czyli platforma jako usługa, jest skierowany głównie do programistów. Dostawca zarządza systemem operacyjnym i daje środowisko pracy, a Ty skupiasz się na tworzeniu aplikacji.
W SaaS, czyli oprogramowanie jako usługa, dostawca bierze na siebie sprzęt, system i samą aplikację. Dostajesz gotowy produkt przez internet, z komputera lub telefonu. Tak działają między innymi Dropbox, Google Drive, Google Docs, Office Online, Zoho i iCloud.
Potem wybierz typ chmury. Chmura publiczna to zewnętrzne serwery dostępne dla każdego. Chmura prywatna powstaje w sieci wewnętrznej firmy lub urzędu. Oba modele można łączyć w chmurę hybrydową.
Na koniec sprawdź, jak dostawca rozlicza. Możesz płacić za faktyczne zużycie, rezerwować usługę na dłuższy okres w niższej cenie albo wybrać stałą subskrypcję.
Najważniejszy wniosek jest taki, że kolejność ma znaczenie: najpierw model usługi, potem typ chmury, na końcu sposób płatności.
Jakie są trzy główne modele usług w chmurze i czym się różnią?
Zanim porównasz oferty, ustal, ile kontroli nad środowiskiem chcesz zachować. Od tego zależy, który model usług w chmurze wybierzesz. Różnią się tym, jak dużą część pracy bierze na siebie dostawca, a jak dużą Ty.
IaaS, czyli infrastruktura jako usługa, daje Ci wyłącznie sprzęt: zewnętrzne serwery i zabezpieczenia. Oprogramowanie, środowisko programistyczne, aplikacje i sterowniki zapewniasz samodzielnie. Masz pełną kontrolę, ale też pełną odpowiedzialność za warstwę powyżej sprzętu.
PaaS, czyli platforma jako usługa, jest skierowana głównie do programistów. Dostawca zarządza systemem operacyjnym i udostępnia środowisko pracy. Ty skupiasz się na tworzeniu aplikacji, zamiast pilnować serwerów i aktualizacji systemu.
SaaS, czyli oprogramowanie jako usługa, to gotowy produkt dostępny przez internet z komputera lub telefonu. Dostawca bierze na siebie sprzęt, system i aplikację. Ty po prostu pracujesz na danych. Przykłady znasz z codzienności: Dropbox, Google Drive, Google Docs, Office Online, Zoho czy iCloud.
Dobra wiadomość jest taka, że nie musisz wybierać jednego modelu na całą firmę. Możesz łączyć je zależnie od zadania. Najważniejszy wniosek jest taki, że zaczniesz od wypisania, które systemy chcesz oddać dostawcy w całości, a które chcesz nadal kontrolować.
Chmura publiczna, prywatna czy hybrydowa – którą wybrać?
Zacznij od pytania, gdzie mają leżeć Twoje dane i kto ma mieć do nich dostęp. Chmura publiczna to zewnętrzne serwery dostępne dla każdego, więc korzystasz z infrastruktury dostawcy razem z innymi firmami. Chmura prywatna powstaje w sieci wewnętrznej Twojej firmy i tylko Ty decydujesz, kto z niej korzysta.
Nie musisz jednak wybierać jednej opcji na zawsze. Oba modele można łączyć w chmurę hybrydową, czyli takie ustawienie, w którym część danych trzymasz u siebie, a część powierzasz zewnętrznemu dostawcy. To rozwiązanie dla firm, które mają wrażliwe dane, ale chcą też korzystać z elastyczności chmury publicznej.
Zwróć uwagę na jeszcze jedną kwestię. Organizacje nie pytają już, jak przejść do chmury, tylko jak wyciągnąć z niej największe korzyści. Wybór modelu to więc decyzja o tym, co chcesz osiągnąć, a nie tylko o tym, gdzie stoją serwery.
Najważniejszy wniosek jest taki, że nie ma jednej dobrej odpowiedzi dla wszystkich. Zacznij od wypisania, które dane muszą zostać u Ciebie, a które możesz powierzyć dostawcy. Dopiero na tej podstawie wybierz chmurę publiczną, prywatną albo hybrydową.
Jak wygląda rozliczanie usług w chmurze i od czego zależy koszt?
Zanim podpiszesz umowę z dostawcą usług w chmurze, sprawdź, jak będzie Cię rozliczał. To od tego zależy, czy płacisz za realne zużycie, czy za zarezerwowany pakiet, którego nie wykorzystasz.
Trzy najczęstsze modele rozliczeń wyglądają tak:
| Model | Za co płacisz |
|---|---|
| Za faktyczne zużycie | Tylko za to, czego użyłeś, dobre przy zmiennym obciążeniu |
| Rezerwacja na dłużej | Z góry za dłuższy okres, w zamian za niższą stawkę |
| Stała subskrypcja | Jeden cennik za powtarzalny zestaw usług |
Widzisz, że wybór modelu to nie kwestia techniczna, tylko finansowa. Jeśli Twoje zapotrzebowanie skacze, rozliczenie za zużycie chroni Cię przed płaceniem za moc, która stoi bezczynnie. Jeśli potrzebujesz stałego poziomu mocy obliczeniowej, rezerwacja obniża stawkę. A gdy korzystasz z gotowego oprogramowania przez internet, jak poczta czy dysk, płacisz stały abonament i nie zastanawiasz się nad zużyciem.
Nie daj się zwieść pozorom, że chmura zawsze oznacza niższy rachunek. Koszt zależy od tego, ile zasobów naprawdę potrzebujesz i jak szybko rośnie ich użycie. Najważniejszy wniosek jest taki, że przed wyborem dostawcy policz swoje realne zużycie z ostatnich miesięcy i dopiero do niego dopasuj model rozliczeń.
Od czego zacząć wybór usługi w chmurze dla swojej firmy?
Zacznij od jednego pytania: co konkretnie chcesz przenieść do chmury? Inaczej wybierzesz model usług, zanim sprawdzisz, czego Twoja firma naprawdę potrzebuje.
Zapisz na kartce, co dziś trzymasz na własnych serwerach i ile Cię to kosztuje. Potem zdecyduj, czy chcesz wynajmować moc obliczeniową na żądanie, czy tylko przenieść gotowe narzędzia. To dwie różne decyzje.
Dopiero teraz wybierz model. W modelu IaaS dostajesz od dostawcy sam sprzęt, czyli zewnętrzne serwery i zabezpieczenia, a oprogramowanie i aplikacje zapewniasz sobie sam. W modelu PaaS dostawca zarządza systemem operacyjnym i daje środowisko pracy, a Ty tworzysz aplikacje. W modelu SaaS dostajesz gotowy produkt przez internet, z komputera lub telefonu, a dostawca odpowiada za sprzęt, system i aplikację.
Sprawdź, gdzie stoją serwery. Chmura publiczna to zewnętrzne serwery dostępne dla każdego. Chmura prywatna działa w sieci wewnętrznej firmy. Ministerstwo Cyfryzacji dopuszcza przetwarzanie danych w centrach zlokalizowanych w Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeśli obowiązuje tam prawo unijne.
Na koniec policz koszty. Dostawcy rozliczają za faktyczne zużycie, za rezerwację usługi na dłuższy okres w niższej cenie albo w stałej subskrypcji. Najważniejszy wniosek jest taki, że kolejność ma znaczenie: najpierw inwentarz, potem model, na końcu cena.
Jakie obawy przed chmurą są uzasadnione i jak sobie z nimi poradzić?
Czy obawa, że dane w chmurze są mniej bezpieczne niż na własnym serwerze, jest uzasadniona? Częściowo tak, ale nie w tym miejscu, w którym zwykle jej szukasz. Ryzyko nie siedzi w samym przetwarzaniu w chmurze, tylko w tym, jak Ty i Twój dostawca usług w chmurze podzielicie między siebie odpowiedzialność za dane.
Nie daj się zwieść pozorom, że serwer stojący w szafie pod biurem jest z definicji bezpieczniejszy. Twoje dane giną najczęściej przy awarii sprzętu, kradzieży albo zwykłym błędzie człowieka, a nie dlatego, że leżą na zdalnych serwerach. Chmura daje przestrzeń do przechowywania plików na serwerach zdalnych, co chroni dane na wypadek awarii sprzętu, kradzieży i innych zdarzeń losowych.
Prawdziwy problem pojawia się gdzie indziej. Złożoność przepisów i nowych technologii oraz obawy o bezpieczeństwo wrażliwych danych spowolniły na przykład przyjmowanie usług chmurowych w ochronie zdrowia. Widzisz, że barierą bywa nie sama technologia, tylko brak jasnych zasad.
Dlatego zanim podpiszesz umowę, ustal trzy rzeczy. Po pierwsze, proces zarządzania incydentami, czyli kto i jak reaguje, gdy coś pójdzie nie tak. Po drugie, wymogi szyfrowania danych, czyli sposób ich zabezpieczenia, żeby nikt postronny ich nie odczytał. Po trzecie, przenoszenie i współdziałanie danych między systemami, żebyś nie został uwiązany u jednego dostawcy.
Sprawdź też, gdzie fizycznie leżą Twoje dane. Ministerstwo Cyfryzacji dopuszcza przetwarzanie danych w centrach danych zlokalizowanych na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o ile w tych państwach obowiązuje prawo Unii Europejskiej. To konkretny punkt do weryfikacji w umowie, nie ogólnik.
Najważniejszy wniosek jest taki, że obawy o bezpieczeństwo w chmurze są zdrowe, dopóki zamieniasz je w pytania do dostawcy. Zacznij od jednego działania: poproś o zapis, gdzie stoją serwery i kto odpowiada za szyfrowanie.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje chmura dla małej firmy w Polsce?
Przy niewielkim zespole i prostym sklepie internetowym albo biurze rachunkowym rachunek zwykle mieści się w niskich kwotach miesięcznych. Serwer wirtualny o podstawowych parametrach to koszt od kilkudziesięciu złotych w polskich chmurach. Do tego dochodzi poczta, backup i domena. Płacisz za zużycie, więc rachunek rośnie w miesiącach większego ruchu.
Chmura czy serwer dedykowany w firmie, co się bardziej opłaca?
Serwer w szafie to wydatek na start plus prąd, klimatyzacja, UPS i ktoś, kto go pilnuje. Chmura nie ma progu wejścia, ale przy stałym, wysokim obciążeniu miesięczne opłaty po dłuższym okresie przewyższą koszt własnego sprzętu. Poniżej pewnego progu rocznego na infrastrukturę chmura prawie zawsze wygrywa. Powyżej tej kwoty warto policzyć oba warianty na trzy lata.
Czy dane w chmurze są bezpieczne i gdzie fizycznie leżą?
Duży dostawca (AWS, Google, Microsoft, OVH) ma lepsze zabezpieczenia niż typowa serwerownia w firmie: szyfrowanie, kopie w kilku lokalizacjach, audyty bezpieczeństwa. Fizyczną lokalizację danych wybierasz sam, przy zakładaniu konta ustawiasz region, np. Warszawa, Frankfurt albo Paryż. Dla dokumentów z danymi osobowymi wybierz region w UE, bo wtedy obowiązuje RODO bez dodatkowych umów o transferze. Sprawdź jeszcze, czy dostawca robi kopie zapasowe i czy możesz je odtworzyć samodzielnie.
